Sau 80 năm kể từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của cả nước, năm 2026, nước ta tổ chức cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là sự kiện chính trị lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với cả nước và từng địa phương, được tổ chức vào thời điểm “Công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta sau gần 40 năm đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng và có ý nghĩa lịch sử to lớn trên mọi mặt đời sống, kinh tế - xã hội, song vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước ở Trung ương và địa phương theo hướng "tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả" [1].  

Chỉ thị số 46-CT/TW, ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 khẳng định: Cuộc bầu cử “là dịp quan trọng để tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Vì vậy, việc lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới là một nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong năm 2026”.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử tại phường Nha Trang. Ảnh: Mạnh Hùng (Khánh Hòa online)

1. Kết quả lãnh đạo công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031 của Tỉnh uỷ Khánh Hoà

Tỉnh ủy đã và đang tích cực lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, chính quyền địa phương, MTTQ và các tổ chức chính trị nỗ lực, nhanh chóng và quyết liệt triển khai thực hiện công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 (gọi tắt là Công tác bầu cử) với quyết tâm bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội của toàn dân.. Đến thời điểm hiện tại, công tác chuẩn bị tổ chức bầu cử dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy đã được cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm về công tác bầu cử và đạt nhiều kết quả tích cực.

Thứ nhất, Kết quả lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức quán triệt các văn bản của Trung ương, ban hành văn bản lãnh đạo công tác bầu cử

Tỉnh ủy đã quán triệt sâu sắc, triển khai công tác bầu cử một cách đồng bộ các chủ trương, chỉ đạo và hướng dẫn từ Trung ương đến toàn hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh. Ngày 26/9/2025, Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch số 01-KH/TU về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031. Kế hoạch xác định mục đích, yêu cầu là: Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu HĐND các cấp; bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, bình đẳng, an toàn, tiết kiệm, đúng pháp luật và thực sự là ngày hội của toàn dân; đảm bảo điều kiện thuận lợi nhất để Nhân dân nhận thức và thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc lựa chọn, giới thiệu, bầu những đại biểu tiêu biểu về đức, tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Hai là, thành lập Ban chỉ đạo công tác bầu cử và các tổ chức phụ trách bầu cử

Tỉnh ủy thành lập Ban Chỉ đạo công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031; toàn tỉnh đã thành lập 66 Ban Chỉ đạo bầu cử; lập 410 Ban bầu cử/410 đơn vị bầu cử trên toàn tỉnh.

 Ngày 03/12/2025 Ủy ban bầu cử tỉnh đã ban hành các nghị quyết thành lập Tiểu ban Tiểu ban An ninh, Trật tự, Tiểu ban Cơ sở vật chất và Y tế, Tiểu ban Giải quyết khiếu nại tố cáo, Tiểu ban Tuyên truyền giúp công tác bầu cử của tỉnh được tổ chức, chỉ đạo kịp thời. Ủy ban Bầu cử tỉnh Khánh Hòa đã triển khai hội nghị tập huấn nghiệp vụ cho các thành viên tham gia phục vụ bầu cử, chú trọng hoạt động của các tổ tư vấn lưu động.

Ba là, lãnh đạo công tác nhân sự phục vụ bầu cử và công tác hiệp thương

Thực hiện Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tỉnh Khánh Hòa đã rà soát, chuẩn bị nguồn nhân sự, trong đó quán triệt quan điểm lãnh đạo công tác nhân sự gắn kết quả đại hội đảng các cấp và công tác quy hoạch cán bộ. Qua đó, số lượng đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031 dự kiến như sau: Số đại biểu Quốc hội khóa XVI tỉnh Khánh Hòa: 12 đại biểu, gồm 05 đại biểu Trung ương và 07 đại biểu địa phương. Số đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa, nhiệm kỳ 2026 - 2031: 67 đại biểu. Số đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, nhiệm kỳ 2026 – 2031: 1.392 đại biểu.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã tiến hành các hội nghị hiệp thương theo quy định để biểu quyết thống nhất về cơ cấu, thành phần, số lượng giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu  HĐND tỉnh, HĐND xã, nhiệm kỳ 2026-2031. Qua các hội nghị hiệp thương, số ứng cử viên được thống nhất cụ thể là:  tổng số người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI: 20 ứng cử viên (05 đại biểu Trung ương giới thiệu, 15 người ứng cử tại địa phương; 12 trúng cử), tổng số người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2026-2031: 108 người (67 trúng cử) và tổng số người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2026-2031 là 2.317 người (1.392 trúng cử). Số lượng ứng cử viên vừa bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn theo quy định, vừa bảo đảm đủ cơ cấu đại biểu nữ, dân tộc thiểu số, trẻ tuổi, chuyên trách, tái cử, tôn giáo, thành phần xã hội. Cụ thể: tỷ lệ nữ (43-55%), dân tộc thiểu số (8-30%), tôn giáo (6-15%).

Ủy ban bầu cử tỉnh đã chỉ đạo triển khai thực hiện các nhiệm vụ đảm bảo theo đúng quy định pháp luật, các nhiệm vụ đảm bảo tiến độ thời hạn theo Luật định; tình hình an ninh trật tư trước, trong và sau các Hội nghị hiệp thương được tổ chức đảm bảo nội dung, chưa phát hiện vụ việc có dấu hiệu phức tạp đến an ninh trật tự, ảnh hưởng đến cuộc bầu cử.

Bốn là, chỉ đạo công tác tuyên truyền về bầu cử

Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch số 04-KH/TU về tuyên truyền cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Tỉnh tổ chức điểm cầu Hội nghị toàn quốc quán triệt Chỉ thị của Bộ Chính trị, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được kết nối trực tuyến đến điểm cầu các UBND cấp xã trên toàn tỉnh. Đồng thời, chỉ đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy thường xuyên kiểm tra, đôn đốc công tác tuyên truyền cổ động trực quan trên địa bàn tỉnh.

Hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú, thông qua cổng/trang thông tin điện tử, các nền tảng mạng xã hội như: Bản tin Thông tin bội bộ, Tài liệu tham khảo Báo cáo viên Tỉnh ủy; hướng dẫn tuyên truyền, thông báo định hướng công tác tuyên truyền miệng, công tác báo chí; đăng tải hằng trăm tin, bài trên Trang thông tin điện tử, các fanpage do Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy quản lý (Trang thông tin điện tử Tuyên giáo và Dân vận Khánh Hòa, các fanpage Nha Trang ngày mới, Nhớ miền Trung); qua đó, đã kịp thời cung cấp thông tin đến các đảng ủy trực thuộc, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, các cơ quan báo chí để phổ biến, thông tin, tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân, tạo sự thống nhất trong Đảng bộ và hệ thống chính trị, sự đồng thuận trong Nhân dân đối với các chủ trương chiến lược của Đảng.

Năm là, chỉ đạo công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện

Lãnh đạo, chỉ đạo Công an tỉnh xây dựng phương án bảo vệ bầu cử; phòng, chống lợi dụng bầu cử để gây mất ổn định; hương án ứng phó thiên tai, dịch bệnh, tình huống đột xuất, đảm an ninh trật tự, an toàn trong cuộc bầu cử. Công an tỉnh mở đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm hình sự, bảo đảm trật tự an toàn xã hội Cuộc bầu cử; thực hiện cao điểm vận động Nhân dân thu hồi, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, tổng kiểm tra an ninh, an toàn về phòng cháy, chữa cháy các địa điểm tổ chức Hội nghị tiếp xúc cử tri, Hội nghị hiệp thương, khu vực bỏ phiếu; xây dựng triển khai thực hiện Phương án bảo đảm an toàn về phòng, chống cháy, nổ, cứu nạn, cứu hộ.

Công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện: Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Quyết định số 261-QĐ/TU giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện Chỉ thị số 46-CT/TW, ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; việc giải quyết đơn, thư tố cáo, khiếu nại liên quan đến nhân sự ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp đối với Đảng ủy Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và 06 Ban Thường vụ Đảng ủy các xã, phường. Ủy ban bầu cử tỉnh ban hành Kế hoạch số 43/KH-UBBC ngày 21/01/2026, về kiểm tra công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa để tiến hành kiểm tra công tác bầu cử tại các địa phương trên địa bàn tỉnh.

Ban Chỉ đạo bầu cử tỉnh đã lập 04 Đoàn kiểm tra về công tác bầu cử tại 65/65 xã, phường, đặc khu. Ủy ban bầu cử tỉnh đã thành lập 4 Đoàn kiểm tra về công tác bầu cử tại 17/65 xã, phường, đặc khu. Chủ tịch Ủy ban bầu cử tỉnh cùng 1 số cơ quan liên quan đã tiến hành kiểm tra về công tác bầu cử tại 04/65 xã, phường, đặc khu. 03/19 Ban bầu cử HĐND tỉnh đã tiến hành kiểm tra về công tác bầu cử tại 15/65 xã, phường, đặc khu. Sở Nội vụ đã kiểm tra đột xuất việc niêm yết danh sách cử tri (trực tiếp và trực tuyến) tại 65/65 xã, phường, đặc khu.

Như vây, trên cơ sở bám sát các nội dung chỉ đạo, lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư tại Chỉ thị số 46-CT/TW của Bộ Chính trị, các văn bản hướng dẫn, quy định của Hội đồng bẩu cử quốc gia, Chính phủ, các bộ, ngành về công tác bầu cử, đến thời điểm này trước ngày bầu cử, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ban đã quán triệt sâu sắc, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, thường xuyên chỉ đạo, lãnh đạo Ủy ban bầu cử tỉnh, các cấp ủy đảng, các cơ quan, đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể, chuẩn bị tất cả điều kiện, phương tiện, kinh phí phục vụ cho công tác bầu cử, bảo đảm việc triển khai các nhiệm vụ công tác bầu cử đúng tiến độ, kế hoạch đề ra và đúng thời gian theo quy định của pháp luật. Danh sách người ứng cử đảm bảo đúng cơ cấu, thành phần và được giới thiệu một cách dân chủ, công khai, đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên tổ chức cuộc bầu cử theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp sau sáp nhập, địa bàn rộng, số lượng các địa điểm bầu cử nhiều, trong quá trình triển khai thực hiện còn gặp không ít khó khăn: một số địa phương, cơ sở còn lúng túng trong việc cập nhật dữ liệu cử tri do biến động dân cư và thay đổi tổ chức bộ máy sau sắp xếp đơn vị hành chính. Công tác tuyên truyền tại một số khu vực vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn chưa thật sự đa dạng. Việc chuẩn bị nhân sự ở một số cơ quan còn chậm so với mốc thời gian kế hoạch do việc điều chỉnh, thay đổi cơ cấu nhân sự ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã theo Đề án đưa sĩ quan quân đội nhân dân về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, bổ sung bộ đội biên phòng tham gia ứng cử đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình triển khai thực hiện công tác bảo đảm an ninh trật tự, một số vụ việc tranh chấp, khiếu kiện chưa được giải quyết dứt điểm, triệt để, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bảo đảm an trật tự của cuộc bầu cử cần được tiếp tục triển khai thực hiện các giải pháp đảm bảo an ninh trật tự của cuộc bầu cử tại địa phương.

2. Một số giải pháp cần thực hiện để tổ chức thành công cuộc bầu cử 

Đến thời điểm hiện tại, ngày bầu cử đang đến gần, nhằm đảm sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy Đảng trong toàn bộ quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử và tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo để cuộc bầu cử diễn ra thành công, Tỉnh ủy Khánh Hòa cần tiếp tục lãnh đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ, giải pháp:

Một là, Duy trì sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy Đảng các cấp trong toàn bộ quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử. Tiếp tục bám sát, thực hiện đầy đủ yêu cầu tại Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị, các kết luận của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử, mới nhất là Kết luận số 03-KL/TW ngày 23/02/2026 của Bộ Chính trị: Làm tốt công tác bảo đảm an ninh, trật tự; công tác thông tin, tuyên truyền; Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để mọi công dân thực hiện đầy đủ quyền ứng cử, bầu cử theo quy định của pháp luật; Thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo kịp thời, cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin, đúng tiến độ, không để chậm trễ, thiếu sót, bảo đảm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành chung và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh [4].

Hai là, lãnh đạo tăng cường ứng dụng công nghệ số trong bầu cử, ứng dụng “bầu cử số”. Đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn công dân sử dụng chức năng "Bầu cử Quốc hội khoá XVI" ngay trên ứng dụng định danh điện tử (VNeID) để công dân nhanh chóng xác định chính xác địa điểm tổ chức bầu cử hoặc lựa chọn địa điểm phù hợp. Đồng thời dễ dàng tìm hiểu tiểu sử, chương trình hành động của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội và HÐND các cấp. Tuy nhiên, cần phải có hình thức hướng dẫn rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện vì vẫn còn nhiều người dân chưa biết sử dụng các yiện ích của VNeID. 

Ba là, Tiếp tục thực hiện nghiêm các nội dung theo đúng tiến độ pháp luật bầu cử và hướng dẫn từ Hội đồng Bầu cử Quốc gia, Ban Bí thư. Ban Chỉ đạo tỉnh phân công rõ trách nhiệm, rà soát kịp thời khiếu nại, tranh chấp để tránh phức tạp nhất là việc tổ chức bầu cử sớm tại một số đơn vị thuộc Đặc khu Trường Sa và Lữ đoàn Đặc công nước 5 theo ý kiến của Hội đồng bầu cử Quốc gia tại Công văn số 164/HĐBCQG ngày 27/02/2026 về ngày tổ chức bỏ phiếu bầu cử tại một số khu vực bỏ phiếu.

Bốn là, Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động bầu cử tại tất cả các xã, phường, xử lý sai sót ngay từ cơ sở. Tổng hợp kết quả bầu cử nhanh chóng, báo cáo kịp thời; đảm bảo không sai sót trong kiểm phiếu.

Năm là, chỉ đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phối hợp với HĐND, UBND xã, phường tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, bảo đảm an ninh, trật tự; kiểm tra, đôn đốc việc thi hành pháp luật về bầu cử… đảm bảo cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm, lựa chọn được những người tiêu biểu về đức và tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp của nhiệm kỳ mới.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031 vào ngày 15/3/2026 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, của tỉnh sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ nhất, là bước cụ thể hóa nghị quyết gắn liền với công tác cán bộ của Đảng, liên quan đến trách nhiệm của các cấp, các ngành; là nơi để cử tri phát huy quyền làm chủ của công dân, lựa chọn bầu ra những người tiêu biểu, xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới. Với sự lãnh đạo tích cực, khẩn trương của Tỉnh ủy, cuộc bầu cử tại Khánh Hòa sẽ diễn ra thành công, góp phần tích cực vào việc xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu: “Khánh Hòa vững bước tiến vào thập niên phát triển, đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương”.