Khánh Hòa được biết đến không chỉ là điểm du lịch hàng đầu Việt Nam mà còn đang viết nên một chương mới đầy khát vọng trong tiến trình phát triển. Với nền tảng Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và nhân dân, Khánh Hòa đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương bằng những “bước chân thần tốc”, vững chắc trên mọi lĩnh vực.
1. Nghị quyết 09 - “kim chỉ nam” cho khát vọng vươn tầm
Ngày 28/01/2022, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đây là văn kiện mang tính lịch sử, đặt nền móng cho bước ngoặt phát triển của tỉnh. Nghị quyết đã xác định rõ mục tiêu cốt lõi: xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; cực tăng trưởng của khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị quyết 09-NQ/TW là sự ghi nhận vị thế chiến lược của Khánh Hòa trong bản đồ phát triển quốc gia, thể hiện niềm tin sâu sắc của Đảng, Nhà nước vào tiềm năng, thế mạnh và khát vọng vươn lên của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân của tỉnh nhà. Cùng với đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 55/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa, tạo hành lang pháp lý thuận lợi, mở ra không gian phát triển mới với những ưu đãi vượt trội về tài chính, đầu tư và quản lý đất đai.
2. Những kết quả trên các lĩnh vực
Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế ấn tượng
Sau hơn 4 năm triển khai Nghị quyết 09-NQ/TW, kinh tế Khánh Hòa đã có chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2021-2024, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng trưởng bình quân đạt 8,1%/năm, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Năm 2025, mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ bối cảnh kinh tế thế giới và một số yếu tố khách quan, GRDP của tỉnh vẫn tăng 7,11% so với năm trước. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng khu vực dịch vụ và công nghiệp - xây dựng, phản ánh đúng định hướng phát triển của một đô thị hiện đại.
Bước sang năm 2026, với quyết tâm cao nhất, Khánh Hòa phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP khoảng 11-12%, tạo đà cho việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả giai đoạn 2026-2030 như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã đề ra.
Thứ hai, về phát triển du lịch
Năm 2024 được xem là năm “bùng nổ” của du lịch Khánh Hòa với những con số kỷ lục: đón hơn 10,6 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt hơn 4,5 triệu lượt (tăng gần 99% so với năm 2023); tổng doanh thu du lịch đạt hơn 52.000 tỷ đồng, vượt xa mọi kỳ vọng. Đà tăng trưởng ấn tượng ấy tiếp tục được duy trì và phát huy mạnh mẽ trong năm 2025, Khánh Hòa đã đón hơn 16,4 triệu lượt khách, đã khẳng định Khánh Hòa không chỉ là điểm đến du lịch hàng đầu của Việt Nam mà đang vươn tầm trở thành trung tâm du lịch biển quốc tế.
Thứ ba, phát triển hạ tầng đồng bộ
Trong bức tranh hạ tầng giao thông của Khánh Hòa, tuyến cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (dài 117,5 km) có ý nghĩa quan trọng. Đoạn 20 km đầu tuyến đã được thông xe kỹ thuật từ tháng 12/2025 và dự kiến đưa vào vận hành chính thức trong tháng 5/2026. Hầm Phượng Hoàng đã thông hầm cuối năm 2025, toàn tuyến phấn đấu thông xe kỹ thuật trước ngày 02/9/2026 và hoàn thành đưa vào khai thác cuối năm 2026. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Nha Trang đến Buôn Ma Thuột từ gần 4 giờ xuống còn khoảng 1,5 giờ, mở ra cánh cửa kết nối chiến lược giữa vùng duyên hải với Tây Nguyên, thúc đẩy giao thương, du lịch và phát triển kinh tế liên vùng.
Hệ thống giao thông ven biển và kết nối liên vùng
Nhiều dự án giao thông trọng điểm đang được triển khai hoặc đề xuất đầu tư, tạo nên mạng lưới hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Tuyến đường ven biển Vạn Ninh - Ninh Hòa đang được đẩy nhanh tiến độ, mở ra trục phát triển ven biển phía Bắc; Tuyến đường ven biển nối sân bay Cam Ranh đi Nam Khánh Hòa kết nối cửa ngõ hàng không với khu vực phía Nam, dự kiến triển khai giai đoạn 2026-2030; Nâng cấp sân bay quốc tế Cam Ranh với đề xuất điều chỉnh quy hoạch, nâng công suất lên 21 triệu hành khách/năm.
Thứ tư, phát triển khu kinh tế Vân Phong
Khu kinh tế (KKT) Vân Phong được xem là “hạt nhân” tăng trưởng, sở hữu lợi thế tự nhiên hiếm có để phát triển cảng nước sâu, logistics và kinh tế biển. Khu kinh tế Vân Phong phát triển theo hai hướng: Bắc Vân Phong tập trung phát triển đô thị du lịch biển hiện đại, trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ và khu phi thuế quan; Nam Vân Phong tập trung công nghiệp, năng lượng, logistics gắn với hệ thống cảng nước sâu và cảng trung chuyển container quốc tế.
Giai đoạn 2025-2026, đã thu hút nhiều dự án đầu tư lớn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch và logistics. Các khu công nghiệp Ninh Thủy, Ninh Diêm 1, Dốc Đá Trắng đang được triển khai. Tổ hợp công nghiệp năng lượng hiện đại với tổng vốn gần 17.000 tỷ đồng dự kiến khởi công trong năm 2026, hứa hẹn tạo bước đột phá mới cho kinh tế tỉnh.
Chính phủ cũng đang chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù mang tính đột phá để phát triển Khu kinh tế Vân Phong, tạo đòn bẩy mạnh mẽ thu hút đầu tư trong nước và quốc tế.
Thứ năm, Đỉnh hướng từ Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I
Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã thông qua Nghị quyết với mục tiêu tổng quát: Xây dựng Khánh Hòa giàu đẹp, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; trung tâm dữ liệu quốc gia và khu vực.
Ngay sau Đại hội, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Chương trình hành động số 03-CTr/TU, ngày 14/10/2025, cụ thể hóa từng nhiệm vụ, phân công rõ trách nhiệm, nguồn lực và tiến độ cho từng cấp, ngành, địa phương; sau Đại hội XIV của Đảng, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã cập nhật, bổ sung Chương trình hành động số 15-CTr/TU ngày 27/02/2026, trong đó, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm: Phát triển kinh tế biển, đẩy mạnh kinh tế tư nhân và huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư; Phát triển nguồn nhân lực số và kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện; Nâng cấp Trường Đại học Nha Trang thành Đại học vùng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế; Tăng cường quốc phòng - an ninh, bảo đảm trật tự an toàn xã hội; Hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I, đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi đơn vị hành chính cấp xã thành phường tại các khu vực trọng điểm.
Thứ sáu, hoàn thiện tiêu chuẩn đô thị
Để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Khánh Hòa cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định. Đến nay, quy mô dân số và diện tích tự nhiên của tỉnh đã đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, một số chỉ tiêu vẫn cần tiếp tục nỗ lực hoàn thiện như: mật độ dân số khu vực nội thành; tỷ lệ vận tải hành khách công cộng; tỷ lệ xử lý nước thải đô thị...
Ngày 28/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 757/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để định hình không gian phát triển, hạ tầng và các phân vùng chức năng của thành phố trực thuộc Trung ương Khánh Hòa trong tương lai.
UBND tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt việc rà soát, đánh giá từng tiêu chuẩn chưa đạt, xây dựng kế hoạch cụ thể, bổ sung nguồn lực đầu tư hạ tầng đồng bộ. Tinh thần “chạy nước rút” thể hiện ở mọi cấp, mọi ngành, từ việc đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng đô thị, đến việc chuyển đổi đơn vị hành chính, nâng cao chất lượng quản trị đô thị và dịch vụ công.
Nhìn lại hành trình hơn 4 năm thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW, có thể khẳng định rằng Khánh Hòa đã và đang hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Từ tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, ngành du lịch bứt phá, hạ tầng giao thông đồng bộ dần hoàn thiện, Khu kinh tế Vân Phong khởi sắc, đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh sinh động, đầy cảm hứng về một Khánh Hòa đang chuyển mình mạnh mẽ.
Con đường phía trước còn nhiều thách thức. Việc hoàn thiện đồng bộ các tiêu chuẩn đô thị, giải quyết bài toán giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và ứng phó với biến đổi khí hậu... đòi hỏi sự nỗ lực bền bỉ, sáng tạo và đoàn kết của cả hệ thống chính trị và nhân dân toàn tỉnh.
Với truyền thống cách mạng kiên cường của con người Khánh Hòa, với sự quan tâm đặc biệt của Trung ương Đảng, Quốc hội và Chính phủ, chúng ta có đầy đủ cơ sở để tin tưởng: khát vọng thành phố trực thuộc Trung ương sẽ trở thành hiện thực. Khánh Hòa sẽ vươn mình trở thành một cực tăng trưởng mới, một đô thị hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, xứng đáng với kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và niềm tự hào của nhân dân cả nước./.
