Trung tâm Phường Nha Trang (Ảnh: nguồn internet)

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa ban hành Chương trình hành động số 32-CTr/TU, ngày 28/8/2026 thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW, ngày 24/01/2022 và Kết luận số 224-KL/TW, ngày 08/12/2025 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chương trình thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc đổi mới tư duy phát triển đô thị, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về biển, phấn đấu đưa Khánh Hòa sớm đủ điều kiện trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Trong không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính, Chương trình đặt ra yêu cầu tổ chức lại hệ thống đô thị theo hướng đồng bộ, liên kết, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Phát triển đô thị được gắn chặt với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng sống của Nhân dân, bảo tồn bản sắc văn hóa, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển, đảo. Đây là cách tiếp cận toàn diện, hướng đến xây dựng nền tảng phát triển lâu dài cho Khánh Hòa trong giai đoạn mới.

Lấy chất lượng cuộc sống làm thước đo phát triển đô thị

Không gian xanh và tiện ích công cộng ven biển góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, du khách đến với Nha Trang (Ảnh: nguồn internet)

Chương trình xác định phát triển đô thị lấy con người làm trung tâm, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo. Mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương được đặt trong mối quan hệ với nâng cao chất lượng hạ tầng, dịch vụ, môi trường sống và năng lực quản trị. Điều đó cho thấy yêu cầu phát triển đô thị phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống người dân, từ nhà ở, giao thông đến giáo dục, y tế, văn hóa và không gian công cộng.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt 70%; kinh tế khu vực đô thị đóng góp khoảng 85% GRDP toàn tỉnh; tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt 35%. Cùng với đó, diện tích cây xanh đô thị bình quân đạt 8 - 10 m²/người; diện tích sàn nhà ở đô thị bình quân đạt 32 - 36 m²/người; 100% đô thị loại III trở lên hoàn thiện tiêu chí phân loại đô thị về cơ sở hạ tầng, nhất là hạ tầng y tế, giáo dục, đào tạo và công trình văn hóa cấp đô thị.

Những chỉ tiêu này thể hiện sự gắn kết giữa phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội, giữa mở rộng không gian đô thị và nâng cao chất lượng đô thị hóa. Một đô thị phát triển bền vững cần có khả năng tạo việc làm, cung cấp dịch vụ thiết yếu, bảo đảm môi trường sống an toàn và tạo điều kiện để người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.

Tổ chức không gian đô thị đa cực, liên thông và bổ trợ

Cao tốc Vân Phong – Nha Trang góp phần kết nối các cực tăng trưởng,

tạo động lực phát triển đô thị và lan tỏa đến các địa bàn trong tỉnh (Ảnh: nguồn internet)

Một điểm nhấn quan trọng của Chương trình là tổ chức không gian đô thị theo hướng tích hợp, đa cực, liên thông, gắn với 03 cực tăng trưởng: cực phía Bắc - Vân Phong; cực trung tâm - Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh; cực phía Nam - Phan Rang - Cà Ná. Các cực tăng trưởng được kết nối thông qua các hành lang Bắc - Nam, Đông - Tây, tăng cường liên kết với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và các trung tâm kinh tế lớn.

Trong mạng lưới đó, Nha Trang giữ vai trò đô thị hạt nhân, trung tâm tổng hợp của tỉnh và vùng; Phan Rang - Tháp Chàm là trung tâm đô thị phía Nam, gắn với dịch vụ, văn hóa Chăm, du lịch biển, nông nghiệp đặc thù, công nghiệp chế biến và năng lượng tái tạo. Cam Ranh được định hướng là đô thị cảng - sân bay - du lịch, đầu mối giao thông quốc tế, có vị trí đặc biệt về quốc phòng, an ninh. Ninh Hòa là đô thị công nghiệp - cảng biển - logistics và dịch vụ hậu cần gắn với Nam Vân Phong. Cam Lâm là đô thị sân bay, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, công nghệ xanh - thông minh.

Đến năm 2030, hệ thống đô thị của tỉnh được định hướng gồm 01 đô thị loại I là đô thị Khánh Hòa và 21 đô thị loại II, loại III thuộc tỉnh, trong đó có 05 đô thị loại II và 16 đô thị loại III. Các đô thị loại III được tổ chức theo nhóm chức năng, đảm nhận vai trò cung cấp dịch vụ công cộng, hỗ trợ phát triển nông thôn, kết nối các khu chức năng và tiếp nhận lan tỏa từ các đô thị động lực.

Cách tổ chức này tạo cơ sở để các đô thị phát huy lợi thế riêng, đồng thời liên kết, bổ trợ cho nhau trong một chỉnh thể thống nhất. Khi hạ tầng và các chuỗi dịch vụ được kết nối hiệu quả, động lực tăng trưởng có điều kiện lan tỏa từ các trung tâm ven biển đến khu vực nông thôn, miền núi, góp phần phát triển cân đối hơn giữa các địa bàn trong tỉnh.

Nâng cao chất lượng quy hoạch, giữ gìn bản sắc biển - đảo - sông - núi

Quy hoạch và phát triển đô thị gắn với gìn giữ cảnh quan biển, đảo, núi

và những giá trị đặc trưng của địa phương (Ảnh: nguồn internet)

Chương trình xác định nâng cao chất lượng quy hoạch và quản lý quy hoạch là nhiệm vụ hàng đầu. Công tác quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, cách tiếp cận đa ngành, bảo đảm tính liên tục, thống nhất và gắn kết giữa đô thị với nông thôn; đồng thời kết hợp hợp lý giữa bảo tồn và phát triển, truyền thống và hiện đại. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ phủ kín quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đô thị đạt 100%; các đô thị hiện có và đô thị mới đều có chương trình cải tạo, chỉnh trang, tái thiết và phát triển đô thị.

Chương trình nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn, phát huy bản sắc đô thị biển - đảo - sông - núi và giữ gìn bản sắc cộng đồng thân thiện, hiền hòa, thuần hậu. Các khu đô thị ven biển phải được quy hoạch tại địa bàn có điều kiện nền móng, cao độ, giao thông và nguồn nước phù hợp. Hoạt động lấn biển phải được quản lý, kiểm soát chặt chẽ theo quy hoạch và quy định của pháp luật, bảo đảm hành lang bảo vệ bờ biển, lối tiếp cận biển của cộng đồng, yêu cầu bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, quốc phòng và an ninh.

Đầu tư hạ tầng đồng bộ, chăm lo nhà ở và an sinh

Khu nhà ở xã hội Hacom GalaCity tại Phan Rang (Ảnh: nguồn internet)

 

Phát triển nhà ở và hạ tầng đô thị được xác định là nhiệm vụ then chốt, gắn với yêu cầu hiện đại, liên kết và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tỉnh ưu tiên đầu tư các tuyến đường vành đai, đường xuyên tâm, giao thông công cộng có sức chở lớn, bến, bãi đỗ xe; tăng cường kết nối đô thị với cảng biển, sân bay, đường cao tốc, đường sắt và đường thủy. Đến năm 2030, tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị phấn đấu đạt 16 - 26%.

Bên cạnh hạ tầng giao thông, Chương trình chú trọng phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp; coi nhà ở công nhân là một hạ tầng thiết yếu của khu công nghiệp. Chỉ tiêu phát triển nhà ở, trong đó có chỉ tiêu bắt buộc về nhà ở xã hội, được đưa vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm của tỉnh, gắn với yêu cầu bố trí đủ quỹ đất. Đồng thời, tỉnh thúc đẩy phát triển nhà ở thương mại có giá phù hợp với thu nhập của người dân và yêu cầu chủ đầu tư bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại các khu đô thị, khu nhà ở.

Các nhiệm vụ cải tạo, chỉnh trang khu dân cư hiện hữu, xử lý ô nhiễm không khí, nước thải, chất thải rắn, phát triển vùng đệm xanh và nâng cao năng lực ứng phó thiên tai cũng được đặt ra đồng bộ. Cách tiếp cận này hướng đến nâng cao chất lượng sống ngay trong các khu dân cư đang tồn tại, đồng thời chuẩn bị điều kiện hạ tầng, môi trường và dịch vụ cho các không gian đô thị mới.

Quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, nâng cao chất lượng phục vụ

Vận hành Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh Khánh Hòa,

tích hợp dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành và nâng cao chất lượng dịch vụ công (Ảnh: nguồn internet)

 

Chương trình nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý đô thị theo hướng chuyển mạnh từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo, dẫn dắt phát triển; quản trị theo mục tiêu, không gian phát triển, dữ liệu và kết quả. Đây là định hướng quan trọng trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đòi hỏi phân định rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp liên thông và gắn phân cấp, phân quyền với nguồn lực, kiểm tra, giám sát. Theo đó, tỉnh đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch thống nhất, liên thông; ứng dụng dữ liệu lớn, hệ thống dự báo, cảnh báo và bản đồ số cập nhật theo thời gian thực. Hạ tầng số được tích hợp vào các hạ tầng thiết yếu, phục vụ quản lý, vận hành đô thị thông minh. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu phủ kín hạ tầng mạng băng rộng cáp quang đến 100% hộ gia đình và 100% dân số trưởng thành tại đô thị có tài khoản thanh toán điện tử.

Giá trị của chuyển đổi số được thể hiện ở khả năng phục vụ điều hành, công khai thông tin, cung cấp dịch vụ công và xử lý kịp thời các vấn đề đô thị. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật, chia sẻ liên thông, an toàn và bảo mật, chính quyền có thêm cơ sở để dự báo, ra quyết định và đánh giá hiệu quả thực hiện; người dân, doanh nghiệp cũng thuận lợi hơn trong tiếp cận thông tin và giám sát quá trình phát triển.

Khơi thông nguồn lực, phát huy động lực kinh tế đô thị

Cảng biển và logistics trong kết nối thương mại, thu hút đầu tư

và phát triển kinh tế đô thị Khánh Hòa (Ảnh: nguồn internet)

Để kinh tế khu vực đô thị đóng góp khoảng 85% GRDP toàn tỉnh vào năm 2030, Chương trình định hướng phát triển mạnh kinh tế dịch vụ, công nghiệp chế tạo tiên tiến, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế ban đêm, du lịch và thể thao tại các đô thị lớn. Đối với các đô thị nhỏ, phát triển kinh tế gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp, nông thôn và dịch vụ xã hội, tạo sự bổ trợ giữa các khu vực.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển đô thị; ưu tiên công trình hạ tầng chiến lược, dự án động lực, liên vùng và các dự án cấp bách về giao thông, môi trường, phòng, chống thiên tai. Đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, kết hợp đẩy mạnh hợp tác công - tư, khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia đầu tư và khai thác hợp lý nguồn lực từ đất đai, tài sản công, dịch vụ đô thị theo quy định.

Điểm đáng chú ý là phát triển kinh tế đô thị được gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tái thiết đô thị và kiểm soát, sử dụng hiệu quả giá trị gia tăng từ nhà - đất khi hạ tầng được đầu tư. Nếu triển khai đồng bộ, đây sẽ là cơ sở để huy động thêm nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng và dịch vụ, nâng cao sức cạnh tranh của đô thị, hướng đến mục tiêu xây dựng 01 đô thị có thương hiệu được công nhận ở tầm khu vực và quốc tế.

Rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, hướng đến kết quả thực chất

Chương trình giao Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh lãnh đạo cụ thể hóa các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ thành chương trình, kế hoạch, đề án, dự án; đối với từng nhiệm vụ, xác định một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính, cơ quan phối hợp, thời gian thực hiện, kết quả, sản phẩm và nguồn lực. Các nhiệm vụ phải được lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công trung hạn và hằng năm, bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Đồng thời, Chương trình đề ra nhiệm vụ xây dựng Đề án xây dựng Khánh Hòa thành thành phố trực thuộc Trung ương, Chương trình phát triển đô thị tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030 và Đề án phát triển đô thị thông minh trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030. Công tác theo dõi, báo cáo hằng năm, kiểm tra, giám sát được gắn với kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Khánh Hòa hướng đến đô thị thông minh, bền vững, giàu bản sắc, ngang tầm khu vực châu Á; là thành phố đáng sống, nơi Nhân dân có mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc. Chương trình hành động số 32-CTr/TU vì vậy mở ra định hướng phát triển đô thị gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển, đảo. Việc tổ chức thực hiện đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả sẽ là yếu tố quyết định để chuyển những mục tiêu đó thành diện mạo đô thị và những giá trị phát triển cụ thể cho Khánh Hòa.