Không gian sau hợp nhất mở ra cơ hội lớn cho Khánh Hòa trong tổ chức hệ thống đô thị, phát triển kinh tế biển, công nghiệp, năng lượng và dịch vụ. Để phát huy những lợi thế đó, tỉnh xác định đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường và chất lượng sống của Nhân dân.Không gian đô thị Nha Trang nhìn từ trên cao (Ảnh: Báo Khánh Hòa)

Yêu cầu này đặt ra ngay trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng, thu hút đầu tư và phát triển đô thị. Đất đai cần được sử dụng hiệu quả; giao thông phải kết nối các trung tâm sản xuất, dịch vụ; người lao động cần có kỹ năng đáp ứng ngành nghề mới. Đồng thời, hạ tầng xử lý chất thải, trường học, cơ sở y tế và khả năng phòng, chống thiên tai phải theo kịp quy mô phát triển. Đây là những vấn đề có quan hệ trực tiếp, đòi hỏi được giải quyết đồng bộ.

Các định hướng được thống nhất tại Hội nghị Tỉnh ủy chuyên đề ngày 28/8/2026 và cụ thể hóa trong các chương trình, kế hoạch của tỉnh thể hiện rõ yêu cầu đó: lấy đổi mới mô hình phát triển làm định hướng xuyên suốt, phát huy lợi thế từng khu vực, nâng cao năng suất và bảo đảm người dân được hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Tạo động lực tăng trưởng từ năng suất, công nghệ và nguồn nhân lực

Chương trình hành động số 30-CTr/TU, ngày 28/8/2026 thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo là động lực chính. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12%/năm, năng suất lao động tăng bình quân 11%/năm; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng bình quân đạt trên 55%. Đến năm 2030, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP đạt 35%.

Các chỉ tiêu này cho thấy yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, lao động, công nghệ và năng lực tổ chức sản xuất. Thu hút dự án mới cần gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp địa phương vào chuỗi cung ứng. Cùng với đó, doanh nghiệp đang hoạt động cần được hỗ trợ đổi mới thiết bị, phương thức quản lý, nâng cao chất lượng sản phẩm và tiếp cận thị trường.

Đối với du lịch, đổi mới mô hình phát triển thể hiện ở chất lượng dịch vụ, mức chi tiêu và giá trị mang lại cho kinh tế địa phương. Chương trình chú trọng du lịch văn hóa, di sản, cộng đồng, biển, đảo, thể thao và sự kiện; phát huy văn hóa Chăm, văn hóa biển và kinh tế đêm. Khi sản phẩm đặc trưng được kết nối với dịch vụ tốt, người dân, làng nghề và doanh nghiệp địa phương có thêm cơ hội tham gia, hưởng lợi.

Đào tạo nhân lực vì vậy phải sát nhu cầu sử dụng. Liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp giúp người học có kỹ năng phù hợp, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng năng suất. Đây là nền tảng cho lộ trình đến năm 2035 cơ bản hoàn thành chuyển đổi mô hình phát triển của tỉnh theo hướng hiện đại, xanh, số, bền vững.

 

Kết nối ba cực tăng trưởng, nâng cao chất lượng đô thị
Chương trình số 30-CTr/TU xác định ba cực tăng trưởng gồm phía Bắc: Vân Phong; trung tâm: Nha Trang-Cam Lâm-Cam Ranh; phía Nam: Phan Rang-Cà Ná. Không gian phát triển được tổ chức theo hướng liên thông, tăng cường kết nối các hành lang Bắc-Nam, Đông-Tây với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và các trung tâm kinh tế lớn.

Vịnh Vân Phong gắn với định hướng phát triển cực tăng trưởng phía Bắc tỉnh (Ảnh: Báo Khánh Hòa)

Hiệu quả của mô hình này phụ thuộc vào khả năng liên kết giữa các khu vực. Cảng biển cần kết nối thuận lợi với khu công nghiệp, vùng sản xuất và mạng lưới vận tải để giảm thời gian, chi phí lưu thông hàng hóa. Các dự án năng lượng cần đồng bộ với truyền tải, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ. Các trung tâm du lịch cần liên kết về giao thông, sản phẩm và quản trị điểm đến.

Nghị quyết Hội nghị Tỉnh ủy ngày 28/8 xác định phát triển hệ thống đô thị đa cực, đa trung tâm; làm rõ vai trò của phường Phan Rang và các phường lân cận trong hình thành đô thị hạt nhân phía Nam. Mở rộng không gian phải đi cùng nâng cao chất lượng đô thị hiện hữu, ưu tiên hạ tầng thiết yếu và các dự án có tính liên kết, lan tỏa.

Theo đó, phân bổ vốn đầu tư công cần tập trung vào những công trình tạo kết nối và giải quyết nhu cầu cấp thiết. Giao thông, cấp thoát nước, xử lý chất thải, trường học, y tế và dịch vụ đô thị phải được tính toán đồng bộ. Đây cũng là nội dung thiết thực trong xây dựng các điều kiện, tiêu chuẩn để Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng hiệu quả, bảo vệ quyền lợi người dân

Phát triển hạ tầng và đô thị đặt ra yêu cầu giải quyết các dự án tồn đọng, đất chậm đưa vào sử dụng, tài sản công dôi dư và những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Chương trình số 30-CTr/TU xác định quản lý, khai thác hiệu quả đất đai, tài nguyên, tài sản công; xử lý các dự án sử dụng nguồn lực kém hiệu quả, không để ách tắc, thất thoát, lãng phí.

Kế hoạch số 105-KH/TU, ngày 28/8/2026 của Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW xác định trọng tâm là hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, rà soát chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất. Thông tin pháp lý, quy hoạch, hiện trạng sử dụng và nghĩa vụ tài chính cần được cập nhật, kết nối để phục vụ giải quyết thủ tục, kiểm tra và giám sát.

Dữ liệu đầy đủ giúp cơ quan quản lý xác định rõ điều kiện triển khai dự án, theo dõi tiến độ sử dụng đất và phát hiện bất cập. Công khai thông tin giúp người dân, doanh nghiệp có căn cứ tiếp cận đất đai, thực hiện giao dịch và giám sát quyết định của cơ quan nhà nước. Việc tháo gỡ vướng mắc phải đúng thẩm quyền, không hợp thức hóa sai phạm hoặc làm thất thoát tài sản công.

Đối với người có đất bị thu hồi, yêu cầu ổn định cuộc sống phải được tính đến trong quá trình chuẩn bị dự án. Tái định cư cần có hạ tầng, dịch vụ thiết yếu và giải pháp sinh kế phù hợp. Bảo đảm quyền lợi người dân vừa là trách nhiệm của cơ quan thực hiện, vừa tạo sự đồng thuận để triển khai các công trình phát triển kinh tế – xã hội.

Bảo vệ môi trường để giữ gìn lợi thế phát triển lâu dài

Một góc vịnh Cam Ranh (Ảnh: Báo Khánh Hòa)

Chương trình hành động số 31-CTr/TU, ngày 28/8/2026 thực hiện Kết luận số 75-KL/TW đặt bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vị trí trung tâm trong các quyết định phát triển. Với Khánh Hòa, chất lượng nước, cảnh quan biển, rừng và đa dạng sinh học liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân, sinh kế và sức hấp dẫn của điểm đến.

Đến năm 2030, Chương trình đặt mục tiêu 100% chất thải rắn sinh hoạt đô thị và nông thôn được thu gom, xử lý; tỷ lệ chôn lấp trực tiếp giảm xuống dưới 30% lượng chất thải được thu gom. Danh mục nhiệm vụ xác định xử lý dứt điểm ô nhiễm tại các bãi chôn lấp ở phường Bắc Nha Trang, các xã Diên Lâm, Suối Dầu và Cam Hiệp; đầu tư thu gom, xử lý nước thải, cải thiện chất lượng nước tại các lưu vực sông.

Để đạt kết quả, phân loại rác tại nguồn cần đồng bộ với vận chuyển, tái chế và xử lý. Quy hoạch, đầu tư đô thị phải tính đến năng lực thoát nước và khả năng tiếp nhận nước thải. Các nguồn thải lớn thuộc diện quan trắc tự động phải được giám sát liên tục, kịp thời cảnh báo, xử lý vi phạm.

Bảo vệ môi trường cũng gắn với đổi mới sản xuất. Tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nguyên liệu, phát triển công nghệ sạch giúp giảm tiêu hao tài nguyên và chi phí xử lý chất thải. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế xanh chiếm 10% GRDP; đồng thời thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, tái chế, ứng dụng công nghệ sạch và giảm phát thải khí nhà kính. Những mục tiêu này cần được cụ thể hóa trong từng ngành, dự án và cơ sở sản xuất.

Bảo đảm an toàn và cơ hội phát triển cho người dân

Khả năng chống chịu trước thiên tai và các rủi ro xã hội là một yêu cầu của mô hình phát triển mới. Chương trình số 31-CTr/TU đặt mục tiêu đến năm 2030, 70% số hộ thuộc khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở an toàn; 80% số hộ sinh sống ở nơi có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất được di dời đến nơi an toàn.

Thực hiện các mục tiêu này đòi hỏi nhận diện đúng khu vực rủi ro, bảo đảm cảnh báo đến được người dân và có phương án sơ tán, cứu nạn phù hợp. Nơi bố trí dân cư mới phải đáp ứng điều kiện sống và sinh kế; hạ tầng phòng, chống thiên tai cần kết hợp với bảo vệ nguồn nước, rừng và các hệ sinh thái có khả năng giảm thiểu tác động thiên tai.

Kế hoạch số 108-KH/TU, ngày 28/8/2026 thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW xác định bảo đảm an ninh con người, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa đô thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi, vùng ven biển và vùng khó khăn. Chính sách an sinh gắn với khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin và việc làm.

Đến năm 2030, Kế hoạch đặt mục tiêu tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90%, trong đó có bằng, chứng chỉ đạt 40%. Đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế và phát triển dịch vụ xã hội cơ bản giúp người dân có điều kiện tham gia vào quá trình chuyển đổi kinh tế, nhất là tại các địa bàn còn khó khăn.

Cùng với đó, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, ứng xử văn minh và môi trường số an toàn góp phần củng cố niềm tin xã hội. Đối với địa phương phát triển du lịch, an toàn của người dân, doanh nghiệp và du khách còn là điều kiện để giữ gìn uy tín điểm đến.

Rõ trách nhiệm, đo lường bằng kết quả thực hiện

Các định hướng trên đòi hỏi sự phối hợp thống nhất giữa các ngành, địa phương. Mỗi nhiệm vụ cần một cơ quan chủ trì, có thời hạn, nguồn lực và kết quả rõ ràng. Phân cấp, phân quyền phải gắn với năng lực cán bộ, dữ liệu, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Chương trình số 30-CTr/TU yêu cầu đánh giá cán bộ theo kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, khắc phục né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Kế hoạch số 108-KH/TU đặt mục tiêu đến năm 2030, chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt tối thiểu 95% và thuộc nhóm 10 tỉnh, thành phố có kết quả cao nhất cả nước.

Việc kiểm tra, đánh giá cần chỉ rõ công việc đã hoàn thành, vướng mắc chưa được xử lý và trách nhiệm của từng cơ quan. Những thay đổi về thời gian giải quyết thủ tục, hiệu quả đầu tư, chất lượng dịch vụ công và mức độ an toàn của cộng đồng sẽ cho thấy kết quả đổi mới quản trị. Đó là cơ sở góp phần đưa Khánh Hòa sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước 2030, Nhân dân có mức sống cao, hiền hoà, hạnh phúc.